Kapela przy Zespole Pieśni i Tańca Ziemi Chojnickiej „KASZUBY” w Chojnicach powstała w 1986 roku z inicjatywy Jerzego Kłodzińskiego, który pełnił funkcję kierownika artystycznego kapeli do 1994 roku. Wówczas jej prowadzenie przejął Jan Żywicki. Nazwa „Purtki” pojawiła się w trzecim roku działalności kapeli i oznacza „kaszubskie diabły”. Jest laureatem licznych nagród i uczestnikiem m.in. Międzynarodowych Spotkań Kapel Ludowych w Toruniu, czy Festiwalu Kaszubskiego w Słupsku.
Kaszubskie nuty
Skład instrumentalny kapeli tworzą: klarnety, trąbki, skrzypce, kontrabas, akordeony, diabelskie skrzypce, bazuna oraz burczybas. „Purtki” mają w swym repertuarze liczne kaszubskie melodie ludowe i gadki (gawędy). Kapela występuje wspólnie z zespołem Kaszuby jak również koncertuje niezależnie, dając wiele koncertów rocznie.
Kaszubską muzykę ludową wzbogaca ogromna ilość różnorodnych instrumentów muzycznych, wykonywanych na Kaszubach i właściwych tylko Kaszubom, a w wśród nich występują:
Diabelskie skrzypce – instrument muzyczny strunowy. Ze względu na sposób gry, zaliczany do grupy instrumentów samodźwięcznych (idiofonów). Wykonywany jest w różny sposób w zależności od inwencji i możliwości wytwórców. Zazwyczaj składała się z kija, na którym jest naciągnięta jedna lub kilka drucianych strun, z reguły niestrojonych. Dla wzmocnienia siły dźwięku struny opierają się na blaszanej puszce, drewnianej skrzyneczce ( na ogół z otworem w przedniej ściance) pełniącej rolę pudła rezonansowego. W górnej części ozdobiony jest maską, przedstawiającą gbura, diabła lub inne wyobrażenie osoby, oraz wstążkami. Podczas gry trzymanym pionowo instrumentem potrząsa się, stuka o ziemię (podłoże), porusza się w różnych kierunkach, drewnianym patykiem „gra się” na strunach, potrąca się brzękadła, uderza się w korpus, pudło rezonansowe, co jest źródłem różnorodnych dźwięków typu perkusyjnego. Niegdyś diabelskie skrzypce pełniły funkcje magiczne, obrzędowe. Obecnie podczas gry z kapelą instrument ten używany jest w roli perkusyjnej, rytmicznej.
Burczybas – instrument muzyczny perkusyjny (membrafon), czyli walcowata beczułka bez dna, w której jeden otwór był naciągnięty skórą zwierzęcą, a w niej umocowany został pęk włosia z końskiej grzywy lub ogona. Włosie zwisało z instrumentu, a zwilżone i pocierane palcami wydawało burczący skrzek. Instrument wykonywany był z drewnianych klepek złączonych wiklinowymi czy drewnianymi obręczami lub był wydrążony w kawałku drewna. W grze na burczybasie biorą udział dwie lub trzy osoby: jedna trzyma instrument, druga pociera włosie, trzecia osoba może polewać włosie wodą z dzbana.
Bazuna – instrument muzyczny dęty (aerofon). Ma ona wydłużony, stosunkowo wąski kształt trąby. Wykonuje się ją z konarów lub niemających rozgałęzień pni młodych drzew (olchy, brzozy, klonu, lipy, wierzby) o długości 95 cm do 165 cm, ustnik natomiast z drewna sosnowego. Z drewna usuwano korę, rozcinano wzdłużnie na dwie połowy, które wydrążano od środka. Następnie zespalano, nakładając łączące je obręcze, splecione z wikliny, wierzby, korzeni sosny, czasem też metalowe (z mosiądzu brązu, srebra). Bazuna spełniała funkcję sygnalizacyjną (służyła do porozumiewania się pastuchów i rybaków jeziornych), magiczną i muzyczną.
